آموزش دیابت و زخم‌های مرتبط با دیابت
دیابت فقط به معنی بالا بودن قند خون نیست؛ بلکه یک بیماری مزمن است که در صورت کنترل نشدن میتواند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد. آگاهی از دیابت، شناخت علائم و عوامل خطر و توجه به مراقبت‌های روزانه میتواند نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از عوارض آن داشته باشد.
در این بخش از نوین‌درم، ابتدا با خود بیماری دیابت آشنا میشویم؛ سپس درباره انواع دیابت، علائم و عوامل خطر، اهمیت کنترل قند خون و عوارض احتمالی آن صحبت می‌کنیم و در ادامه به مراقبت از پا و زخم‌های مرتبط با دیابت می‌پردازیم.
هدف این آموزش، ارائه اطلاعات علمی اما ساده و قابل فهم برای افراد مبتلا به دیابت، خانواده‌ها و همه کسانی است که می‌خواهند درباره این بیماری و راه‌های پیشگیری از عوارض آن آگاهی بیشتری داشته باشند.
تعریف دیابت ( کلیک کنید )
دیابت ، زخم و پا دیابتی
- پای دیابتی چیست
دیابت چیست ؟
دیابت یک بیماری مزمن است که در آن قند خون برای مدت طولانی بالاتر از حد طبیعی باقی می‌ماند. کنترل مناسب قند خون فقط برای جلوگیری از عوارض دیابت اهمیت ندارد؛ بلکه نقش مهمی در سلامت پوست، اعصاب، عروق و توانایی بدن برای ترمیم زخم‌ها دارد. در ادامه این مقاله قصد داریم شما را با انواع مهم دیابت ، علامت ها و نشانه های دیابت و پیش دیابت ، رعایت رژیم غذایی دیابتیک و آموزش پارامتر های آزمایشگاهی که در تعیین وجود یا عدم وجود دیابت موثر هستند ، در کنار شما باشیم .
انواع مهم دیابت
به صورت کلی دیابت در دو نوع مهم دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 بررسی میشود . البته لازم به ذکر است انواع دیگری مانند دیابت بارداری ، پیش دیابت و … نیز جزء انواع دیابت محسوب میشوند اما در اینجا ما در ارتباط با دو نوع خیلی مهم آن صحبت خواهیم کرد یعنی دیابت نوع 1و2 .
•نوع یک : معمولا به دلیل آسیب سلول های تولید کننده انسولین ایجاد میشود و تولید انسولین در بدن بسیار کاهش یافنه و یا کاملا متوقف میشود ، بیمار نیازمند تزریق انسولین است و در هر گروه سنی میتواند مشاهده شود .
•نوع دو :در این نوع بدن انسولین تولید میکند اما نسبت به انسولین مقاوم میشود ، شایع ترین نوع دیابت است ، کم تحرکی اظافه وزن و سابقه خانوادگی احتمال خطر را افزایش میدهد و با تغییر در سبک زندگی ، دارو و گاها تزریق انسولین قابل کنترل است
علائم و نشانه ها
برای دیابت علامت ها و نشانه هایی که نشان دهنده وجود دیابت در یک فرد باشند زیاد هست که به چند مورد از آنها اشاره خواهد شد اما لازم به ذکر است که این موارد به تنهایی دال بر قطعی بودن بیماری دیابت نیست و نیازمند تست های آزمایشکاهی میباشد تا تشخیص دقیق تری داده شود . از علائم دیابت میتوان به موارد زیر اشاره کرد
- تشنگی بیش از حد
- تکرر ادرار
- خستگی
- تاری دید
- تغییرا غیر طبیعی وزن
- دیر خوب شدن زخم ها
- عفونت های مکرر
بسیاری از افراد، به‌خصوص در مراحل ابتدایی دیابت نوع ۲، ممکن است علامت واضحی نداشته باشند. تشخیص قطعی دیابت با بررسی‌های پزشکی و آزمایشگاهی انجام میشود که در ادامه به آنها نیز اشاره خواهیم کرد .
تغذیه و رژیم غذایی دیابتیک
تغذیه چه نقشی در کنترل دیابت دارد؟
تغذیه مناسب یکی از پایه‌های مهم کنترل دیابت است. هدف از تغذیه در دیابت فقط حذف قند و شیرینی نیست؛ بلکه باید به مقدار و کیفیت کربوهیدرات‌ها، فیبر، پروتئین، چربی‌ها، اندازه وعده‌ها و الگوی کلی غذایی توجه شود .
یک برنامه غذایی مناسب میتواند به کنترل قند خون، حفظ وزن مناسب و کاهش خطر عوارض مرتبط با دیابت کمک کند.پ
بشقاب غذایی مناسب برای فرد مبتلا به دیابت :
روش ساده برای تنظیم وعده غذایی، توجه به ترکیب بشقاب است: ½ بشقاب → سبزیجات غیرنشاسته‌ای مانند کاهو، خیار، گوجه، کلم، بروکلی و سبزیجات مشابه. ¼ بشقاب → منابع پروتئینی مانند ماهی، مرغ، تخم‌مرغ، حبوبات و سایر منابع پروتئینی مناسب. ¼ بشقاب → کربوهیدرات‌های باکیفیتمانند غلات کامل، حبوبات یا سایر منابع کربوهیدرات متناسب با برنامه غذایی فرد.
در کنار آن، انتخاب آب یا نوشیدنی‌های بدون قند افزوده به جای نوشیدنی‌های شیرین میتواند به مدیریت دریافت قند و کربوهیدرات کمک کند.
مصرف چه چیزهایی بهتر است محدود شود؟
نوشیدنی‌های شیرین و نوشابه‌هاآبمیوه‌های شیرین و محصولات دارای قند افزوده
شیرینی، کیک و شکلات در مقادیر زیاد
مصرف بیش از حد چربی‌های اشباع و غذاهای سرخ‌شده
وعده‌های غذایی بسیار حجیم
پارامتر های آزمایشگاهی
تشخیص و پیگیری دیابت فقط با اندازه‌گیری قند خون در منزل انجام نمی‌شود. برای تشخیص، از آزمایش‌های استاندارد آزمایشگاهی استفاده میشود. در ادامه با چند نمونه از این پارامتر های آزمایشگاهی آشنا میشویم و پس از این مقاله شما میتواند پارامتر های مهم مرتبط با قند خون را که در برگه آزمایش وجود دارد را بشناسید ، مفهوم آنها را متوجه شوید و با ارزیابی آنها از وضعیت بدنی خود در ارتباط با دیابت آگاه شوید
| HbA1C | FBS | |
| زیر 5/7% | زیر 100 | نرمال |
| بین5/7% تا 6/4% | 100 تا 125 | پیش دیابت |
| بالای 6/4% | بالای 126 | دیابت |
FBS یا قند خون ناشتا :
در این آزمایش، قند خون پس از حداقل ۸ ساعت ناشتایی اندازه‌گیری میشود.
به‌طور کلی در افراد غیر باردار:
کمتر از 100 mg/dL: محدوده طبیعی
100 تا 125: محدوده پیش‌دیابت
126 یا بالاتر: در محدوده تشخیصی دیابت
در صورت نبود علائم واضح افزایش قند خون، نتیجه غیرطبیعی معمولاً باید با آزمایش مناسب دیگری تأیید شود
HbA1c یا هموگلوبین گلیکوزیله :
کی از مهم‌ترین آزمایش‌های دیابت است. HbA1c تصویری از میانگین قند خون طی حدود ۲ تا ۳ ماه گذشته ارائه میدهد و برای تشخیص و همچنین پایش دیابت استفاده میشود. برای انجام آن معمولاً نیازی به ناشتایی نیست.
محدوده‌های تشخیصی معمول:
کمتر از 5.7٪: طبیعی
5.7 تا 6.4٪: پیش‌دیابت
6.5٪ یا بالاتر: در محدوده تشخیصی دیابت
البته در شرایطی مانند برخی اختلالات هموگلوبین یا تغییرات طول عمر گلبول قرمز، HbA1c ممکن است دقت کافی نداشته باشد و پزشک از روش‌های دیگری کمک بگیرد.
کنترل دیابت فقط به عدد قند خون محدود نمی‌شود.در فرد مبتلا به زخم، ارزیابی وضعیت قند خون و بیماری‌های زمینه‌ای میتواند بخشی از ارزیابی کلی بیمار باشد. کنترل مناسب بیماری زمینه‌ای در کنار بررسی خون‌رسانی، وضعیت عصبی، عفونت، فشار روی بافت، تغذیه و خود زخم، به برنامه‌ریزی بهتر مراقبت کمک میکند
*«درمان زخم از خود زخم شروع نمی‌شود؛ شناخت بیمار و عوامل مؤثر بر ترمیم، بخشی از مسیر درمان است.»*